Dane szczegółowe książki
Zobowiązania: część ogólna / Radwański, Zbigniew (1924-2012); Olejniczak, Adam; Grykiel, Jarosław
Tytuł
Zobowiązania: część ogólna
Serie wydawnicze
Wydawnictwo
Warszawa: Wydawnictwo C.H.Beck, 2024
Numer wydania
16
ISBN
978-83-8356-627-6
Hasła przedmiotowe
Informacje dodatkowe
Stan prawny, literaturę i orzecznictwo uwzględniono do lipca 2023 r.
Spis treści
pokaż spis treści
Przedmowa do szesnastego wydania V
Wykaz skrótów XXI
Wykaz literatury XXV
Rozdział I. Wiadomości wstępne 1
§ 1. Źródła i miejsce prawa zobowiązań w polskim systemie prawnym 1
I. Miejsce i funkcja prawa zobowiązań w systemie prawnym 1
1. Dział prawa cywilnego 1
2. Inne działy 2
II. Źródła prawa zobowiązań 2
1. Prawo stanowione 2
2. Prawo zwyczajowe i zwyczaj 5
3. Prawo intertemporalne 6
III. Struktura prawa zobowiązań
1. Część ogólna i szczegółowa 7
2. Zróżnicowania podmiotowe 8
IV. Podstawowa literatura do prawa zobowiązań 9
1. Przed kodyfikacją 9
2. Przed reformą Kodeksu 9
3. Po reformie Kodeksu 10
§ 2. Zobowiązanie 10
I. Pojęcie 10
1. Elementy 10
2. Stosunek prawny typu względnego 11
3. Treść 12
4. Dług 15
5. Rozszerzona skuteczność 16
6. Jedność stosunku zobowiązaniowego 18
II. Dług i odpowiedzialność 19
1. Pojęcie 19
2. Odpowiedzialność osobista 20
3. Zobowiązania niezupełne 21
4. Ograniczona odpowiedzialność osobista 22
5. Odpowiedzialność rzeczowa 23
III. Powstanie stosunku zobowiązaniowego 24
1. Uwagi wstępne 24
2. Czynności prawne 24
3. Akty administracyjne 25
4. Konstytutywne orzeczenia sądów 27
5. Inne zdarzenia 27
§ 3. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika 28
I. Uwagi ogólne 29
II. Przesłanki ochrony 29
1. Chroniona wierzytelność 29
2. Czynność prawna dłużnika 31
3. Pokrzywdzenie wierzyciela 32
4. Korzyść osoby trzeciej 33
III. Zaskarżenie czynności i jego skutki 35
1. Zaskarżenie czynności 35
2. Orzeczenie względnej bezskuteczności 36
IV. Zbliżone instytucje 39
Rozdział II. Świadczenie 40
§ 4. Uwagi ogólne 40
I. Pojęcie 40
1. Przedmiot a treść świadczenia 40
2. Kwalifikacja prawna świadczenia 41
II. Uwagi ogólne o treści świadczenia 42
1. Działanie i zaniechanie 42
2. Sposób ustalenia świadczenia 42
3. Możliwość wykonania świadczenia 43
4. Świadczenia w zobowiązaniach rezultatu i w zobowiązaniach starannego działania 44
§ 5. Rodzaje świadczeń 45
I. Świadczenia w zobowiązaniu przemiennym oraz z upoważnieniem przemiennym 45
1. Zobowiązanie przemienne 45
2. Upoważnienie przemienne 47
II. Wielość świadczeń oraz świadczenia uboczne 48
1. Łączenie świadczeń 48
2. Świadczenia uboczne 48
III. Świadczenia jednorazowe, okresowe i ciągłe 49
1. Świadczenia jednorazowe 49
2. Świadczenia okresowe 49
3. Świadczenia ciągłe 50
IV. Świadczenia podzielne i niepodzielne 52
V. Świadczenia oznaczone co do tożsamości i oznaczone co do gatunku 53
VI. Zwrot nakładów i wydatków 54
§ 6. Świadczenia pieniężne i odsetki 55
I. Pieniądz 56
1. Pojęcie 56
2. Funkcje 56
3. System pieniężny 56
II. Pojęcie i sposób spełnienia świadczenia pieniężnego 58
1. Pojęcie 58
2. Walutowość 59
3. Zapłata gotówką 61
4. Zapłata bezgotówkowa 61
5. Elektroniczna postać zapłaty 63
III. Nominalizm 64
1. Pojęcie 64
2. Zobowiązania ze świadczeniem pieniężnym 65
IV. Waloryzacja. Zagadnienia ogólne 65
1. Pojęcie i funkcja 65
2. Zakres zastosowania 66
V. Waloryzacja umowna 68
1. Pojęcie 68
2. Miernik wartości 68
VI. Waloryzacja sądowa 69
1. Pojęcie 69
2. Przesłanki 69
3. Zakres kompetencji sądu 72
VII. Odsetki 74
1. Pojęcie i funkcja 74
2. Źródła obowiązku świadczenia odsetek 75
3. Wysokość odsetek 77
4. Zakaz anatocyzmu 79
5. Terminy płatności 80
6. Przedawnienie 80
§ 7. Naprawienie szkody 82
I. Odpowiedzialność odszkodowawcza i jej przesłanki 84
II. Zasady i rodzaje odpowiedzialności 85
1. Zasady odpowiedzialności 85
2. Rodzaje odpowiedzialności 87
III. Związek przyczynowy 89
1. Pojęcie 89
2. Cecha normalności 90
3. Wyjątki 93
IV. Szkoda 94
1. Pojęcie 94
2. Rodzaje szkody majątkowej 96
3. Zaliczenie uzyskanych korzyści 98
4. Ujemny interes umowny 99
5. Ciężar dowodu 101
V. Świadczenie zmierzające do naprawienia szkody 101
1. Funkcje odszkodowania 101
2. Przyczynienie się poszkodowanego 102
3. Inne ograniczenia obowiązku naprawienia szkody 105
4. Sposób naprawienia szkody 105
5. Sposób ustalenia wysokości odszkodowania 107
Rozdział III. Wielość wierzycieli lub dłużników 110
§ 8. Zobowiązania solidarne 110
I. Solidarność dłużników (bierna) 111
1. Pojęcie 111
2. Źródła 111
3. Pozycja prawna dłużników wobec wierzyciela 112
4. Roszczenia regresowe 114
II. Solidarność wierzycieli (czynna) 115
1. Pojęcie i funkcja 115
2. Reżim prawny 115
III. Struktura prawna zobowiązań solidarnych 116
IV. Solidarność niewłaściwa 117
§ 9. Zobowiązania niepodzielne i podzielne 118
I. Zobowiązania niepodzielne 118
1. Pojęcie 118
2. Wielość dłużników 118
3. Wielość wierzycieli 119
II. Zobowiązania podzielne 119
Rozdział IV. Umowy zobowiązaniowe 121
§ 10. Uwagi ogólne o umowach zobowiązaniowych 121
I. Uwagi wstępne 121
1. Pojęcie 121
2. Regulacja prawna 122
3. Transformacja koncepcji umowy 122
4. Umowy adhezyjne 123
II. Umowy wzajemne 124
1. Umowy jednostronnie i dwustronnie zobowiązujące 124
2. Pojęcie umowy wzajemnej 124
3. Zakres zastosowania 126
4. Konsekwencje 128
III. Umowy realne 128
IV. Umowy kauzalne i abstrakcyjne 129
V. Umowy losowe 130
§11. Treść umów zobowiązaniowych 130
I. Swoboda umów 131
1. Pojęcie 131
2. Zakres swobody umów 132
3. Granice wyznaczone przez ustawę 134
4. Granice wyznaczone przez zasady współżycia społecznego 135
5. Granice wyznaczone przez naturę zobowiązania 136
6. Skutki przekroczenia granic 138
II. Pierwotna niemożliwość świadczenia 139
III. Wyzysk 140
1. Przesłanki 140
2. Skutki prawne 140
3. Kwalifikacja prawna 141
IV. Ograniczenia dotyczące przewłaszczenia na zabezpieczenie 141
§ 12. Zagadnienia szczególne związane z przygotowaniem i zawarciem umowy 143
I. Wprowadzenie 144
II. Culpa in contrahendo 144
III. Umowa przedwstępna 146
1. Pojęcie i cel 146
2. Przesłanka ważności 149
3. Termin zawarcia umowy przyrzeczonej 150
4. Skutki niezawarcia umowy przyrzeczonej 151
5. Przedawnienie 152
IV. Ograniczenia swobody zawierania umów 153
1. Uwagi wstępne 153
2. Ograniczenia doboru kontrahenta 154
3. Obowiązek kontraktowania 154
4. Zezwolenia administracyjne 156
5. Tryb zawierania umowy 156
§ 13. Wzorce umów 157
I. Uwagi wstępne 157
1. Geneza i funkcja społeczna 157
2. Reakcja prawna 158
II. Pojęcie i charakter prawny wzorca umowy 159
1. Wzorzec umowy 159
2. Charakter prawny wzorca 160
III. Informacja o wzorcu przesłanką mocy wiążącej wzorca 163
1. Uwagi wstępne 163
2. Doręczenie wzorca 163
3. Inne sposoby informowania o wzorcu 164
4. Przejrzystość (transparentność) wzorca 164
IV. Wzorzec a umowa 166
1. Pierwszeństwo umowy 166
2. Wydanie wzorca w czasie trwania stosunku prawnego o charakterze ciągłym 166
3. Konflikt wzorców 167
§ 14. Umowy konsumenckie 167
I. Uwagi ogólne 169
1. Pojęcie 169
2. Zasady 170
3. Regulacja prawna 170
II. Niedozwolone postanowienia umowne 171
1. Uwagi ogólne 171
2. Zakres stosowania 171
3. Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia 173
4. Przesłanki uznania klauzuli za niedozwoloną 174
5. Katalog klauzul z art. 385 [z indeksem] 3 KC 175
6. Skutki uznania klauzuli za niedozwoloną 176
7. Kontrola treści konkretnego stosunku prawnego 177
8. Kontrola abstrakcyjna 177
III. Reżim prawny określony ustawą o ochronie praw konsumenta 180
IV. Ogólne obowiązki przedsiębiorcy w umowach zawieranych z konsumentem 182
V. Ochrona konsumenta w umowach zawieranych poza lokalem
przedsiębiorstwa oraz w umowach zawieranych na odległość 184
1. Zakres zastosowania ustawy 184
2. Obowiązek informacyjny w umowach zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa oraz w umowach zawieranych na odległość 185
3. Prawo odstąpienia od umowy 188
4. Umowy dotyczące usług finansowych zawierane na odległość 193
§ 15. Umowy odnoszące się do osób trzecich 195
1. Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej 196
1. Pojęcie 196
2. Skutki 198
3. Zastosowanie 199
II. Umowa o świadczenie przez osobę trzecią 199
1. Pojęcie 199
2. Odpowiedzialność gwaranta 201
3. Zastosowanie 201
III. Umowa o zwolnienie dłużnika przez osobę trzecią od obowiązku świadczenia 202
Rozdział V. Czyny niedozwolone 205
§ 16. Uwagi wprowadzające 205
I. Pojęcie 205
II. Systematyka 207
III. Funkcja 207
§ 17. Odpowiedzialność za własne czyny 208
I. Uwagi ogólne 209
II. Bezprawność 210
1. Pojęcie 210
2. Wyłączenia 211
III. Wina 213
1. Pojęcie 213
2. Kwalifikacje psychiczne 214
3. Rodzaje i mierniki winy 216
IV. Współsprawstwo i współodpowiedzialność 217
1. Podżeganie i pomocnictwo 218
2. Skorzystanie ze szkody 218
V. Ciężar dowodu 219
1. Reguła ogólna 219
2. Wina anonimowa 219
§ 18. Odpowiedzialność za cudze czyny 220
I. Odpowiedzialność osób zobowiązanych do nadzoru 221
1. Uwagi wprowadzające 221
2. Odpowiedzialność sprawującego nadzór 222
3. Odpowiedzialność sprawcy 224
II. Odpowiedzialność osób powierzających wykonanie czynności innej osobie 224
1. Uwagi wstępne 224
2. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez samodzielnego wykonawcę 224
3. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez podwładnego 226
§ 19. Odpowiedzialność organów władzy publicznej 228
I. Uwagi wprowadzające 229
II. Podmioty 230
1. Podmioty odpowiedzialne 230
2. Poszkodowany 232
III. Przesłanki odpowiedzialności 232
1. Czyn niedozwolony 232
2. Szkoda i związek przyczynowy 236
IV. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem albo niewydaniem aktu normatywnego, orzeczenia lub decyzji 237
1. Uwagi ogólne 237
2. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego 237
3. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem orzeczenia lub decyzji 240
4. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewydaniem orzeczenia lub decyzji 244
5. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewydaniem aktu normatywnego 246
V. Naprawienie szkody na zasadach słuszności 247
VI. Uregulowania odrębne 249
§ 20. Odpowiedzialność za zwierzęta i rzeczy 250
I. Odpowiedzialność za zwierzęta 251
1. Podmiot i przesłanki 251
2. Zasady odpowiedzialności 252
3. Samopomoc 253
II. Odpowiedzialność za wyrzucenie, spadnięcie lub wylanie przedmiotu 253
1. Podmiot i przesłanki 253
2. Zasada odpowiedzialności 254
III. Odpowiedzialność za zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części 254
1. Podmiot i przesłanki 254
2. Zasada odpowiedzialności 255
§ 21. Odpowiedzialność związana z użyciem sil przyrody 256
1. Osoby ponoszące odpowiedzialność na zasadzie ryzyka 257
1. Uwagi wstępne 257
2. Prowadzący przedsiębiorstwo 258
3. Posiadacz mechanicznego środka komunikacji 259
II. Przesłanki odpowiedzialności 260
1. Prowadzącego przedsiębiorstwo 260
2. Posiadacza mechanicznego środka komunikacji 261
3. Uchylenie zasady ryzyka 263
III. Okoliczności egzoneracyjne 264
1. Uwagi wstępne 264
2. Siła wyższa 264
3. Wina poszkodowanego 265
4. Wina osoby trzeciej 266
IV. Poszkodowany 266
1. Reguła ogólna 266
2. Regulacja szczególna 267
3. Ubezpieczenia komunikacyjne 268
§ 22. Zapobieganie szkodzie 269
I. Obowiązek zapobieżenia szkodzie 269
1. Uwagi wstępne 269
2. Przesłanki 269
3. Roszczenia 270
II. Odpowiedzialność za szkody poniesione w cudzym i we wspólnym interesie 270
§ 23. Reguły szczególne odnoszące się do naprawiania szkód z czynów niedozwolonych 271
1. Miarkowanie odszkodowania 273
II. Współodpowiedzialność kilku osób 274
1. Uwagi wstępne 274
2. Przesłanki współodpowiedzialności 274
3. Roszczenia regresowe 275
III. Szkoda na osobie 276
1. Uwagi wstępne 276
2. Majątkowa szkoda na osobie 278
IV. Krzywda 284
1. Uwagi ogólne 284
2. Ogólne roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne 285
3. Relacje art. 445 do art. 448 KC 290
4. Zadośćuczynienie na podstawie art. 446 § 4 oraz art. 4462 KC.. 293
5. Dziedziczenie i zbywanie roszczeń 296
6. Regulacje pozakodeksowe 297
V. Szkody związane z poczęciem i urodzeniem dziecka 297
1. Odpowiedzialność na podstawie art. 446' KC 297
2. Odpowiedzialność za szkody wyrządzone niechcianym urodzeniem 298
§ 24. Przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych 300
I. Uwagi ogólne 300
II. Szczególny reżim przedawnienia 300
§ 25. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny.. 304
I. Uwagi ogólne 305
1. Rozwój szczególnej regulacji prawnej 305
2. Usytuowanie przepisów 305
3. Relacje do innych uregulowań 306
II. Produkt niebezpieczny 306
1. Uwagi wstępne 306
2. Produkt 307
3. Produkt niebezpieczny 307
III. Podmioty 308
1. Podmiot odpowiedzialny 308
2. Podmiot uprawniony 309
IV. Przesłanki odpowiedzialności i przedawnienie roszczeń 310
1. Zasada odpowiedzialności 310
2. Szkoda i związek przyczynowy 311
3. Przedawnienie roszczenia odszkodowawczego 311
4. Zbieg odpowiedzialności 311
V. Semiimperatywny charakter norm ochronnych 312
Rozdział VI. Bezpodstawne wzbogacenie 313
§ 26. Istotne cechy i przesłanki 313
I. Uwagi ogólne 313
1. Pojęcie i funkcja bezpodstawnego wzbogacenia 313
2. Regulacja nienależnego świadczenia 314
II. Przesłanki 314
1. Wzbogacenie 314
2. Zubożenie 315
3. Związek między wzbogaceniem a zubożeniem 315
4. Bezpodstawność wzbogacenia 316
III. Nienależne świadczenie 316
1. Brak zobowiązania 317
2. Odpadnięcie podstawy prawnej 317
3. Nieosiągnięcie celu świadczenia 318
4. Nieważność czynności prawnej 318
§ 27. Roszczenie o wydanie wzbogacenia 319
I. Zasady ogólne 319
1. Przedmiot 319
2. Podmioty zobowiązane 321
3. Przedawnienie 321
II. Wzbogacenie niepodlegające zwrotowi 322
1. Świadomość braku zobowiązania 322
2. Zgodność świadczenia z zasadami współżycia społecznego 323
3. Zadośćuczynienie przedawnionemu roszczeniu oraz roszczeniu z gier i zakładów 323
4. Spełnienie niewymagalnego świadczenia 324
III. Przepadek świadczenia 324
1. Uwagi wstępne 324
2. Czyn zabroniony 325
3. Cel niegodziwy 325
4. Skutki 326
Rozdział VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania 328
§ 28. Wykonanie zobowiązań 328
I. Zasady ogólne 330
II. Zmiana stosunków (clausula rebus sic stantibus) 334
1. Wprowadzenie 334
2. Zakres zastosowania 335
3. Przesłanki 336
4. Decyzje sądu 338
5. Zbieg przepisów 339
6. Umowne klauzule adaptacyjne 340
III. Podmioty wykonania zobowiązania 340
1. Osoby wykonujące 340
2. Osoby przyjmujące 341
IV. Przedmiot wykonania zobowiązania 342
1. Rzeczy oznaczone co do gatunku 342
2. Część świadczenia 342
3. Kilka świadczeń (zarachowanie zapłaty) 342
V. Miejsce spełnienia świadczenia 344
VI. Termin spełnienia świadczenia 345
1. Oznaczenie 345
2. Wymagalność 347
VII. Wykonanie świadczeń wzajemnych 348
1. Jednoczesność świadczeń 348
2. Świadczenie wcześniejsze 348
VIII. Dowody spełnienia świadczenia 350
§ 29. Skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania 351
1. Ogólne reguły określające odpowiedzialność dłużnika 352
1. Wprowadzenie 352
2. Odpowiedzialność odszkodowawcza 353
3. Wina 354
4. Odpowiedzialność za inne osoby 357
5. Ciężar dowodu 358
II. Niemożliwość świadczenia 360
1. Pojęcie niemożliwości świadczenia 360
2. Skutki niemożliwości świadczenia - wprowadzenie 362
3. Niemożliwość nieobjęta odpowiedzialnością dłużnika 363
4. Niemożliwość objęta odpowiedzialnością dłużnika 365
III. Opóźnienie i zwłoka dłużnika 366
1. Wprowadzenie 366
2. Następstwa zwykłego opóźnienia 367
3. Następstwa zwłoki 367
4. Następstwa zwłoki w umowach wzajemnych 369
IV. Odmowa spełnienia świadczenia przez dłużnika 372
V. Prawo zatrzymania 373
VI. Zwłoka wierzyciela 374
1. Wprowadzenie 374
2. Przesłanki 374
3. Skutki 375
§ 30. Dodatkowe zastrzeżenia umowne 376
I. Uwagi wstępne 377
II. Zadatek 377
1. Pojęcie 377
2. Skutki 379
III. Umowne prawo odstąpienia 380
1. Pojęcie 380
2. Skutki 381
IV. Odstępne 381
V. Kara umowna 382
1. Pojęcie i funkcja 382
2. Ochrona dłużnika 383
3. Kara ustawowa 386
Rozdział VIII. Wygaśnięcie zobowiązania 387
§ 31. Wygaśnięcie zobowiązania związane z zaspokojeniem wierzyciela 387
I. Uwagi wstępne 387
II. Świadczenie w miejsce wykonania 388
III. Odnowienie 389
1. Pojęcie 389
2. Związek nowego z dawnym zobowiązaniem 389
3. Skutki 390
IV. Potrącenie 390
1. Pojęcie 390
2. Przesłanki 391
3. Skutki 393
4. Wyłączenia 394
5. Potrącenie umowne 395
V. Złożenie do depozytu sądowego 397
1. Tryb 397
2. Skutki 397
§ 32. Wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela 399
I. Uwagi ogólne 400
II. Zwolnienie z długu 400
III. Rozwiązanie umowy 401
Rozdział IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika 404
§ 33. Uwagi wstępne 404
§ 34. Zmiana wierzyciela 405
I. Przelew wierzytelności 406
1. Pojęcie 406
2. Dopuszczalność 407
3. Skutek wobec wierzyciela 409
4. Skutek wobec dłużnika 410
II. Wstąpienie osoby trzeciej w prawa zaspokojonego wierzyciela 412
1. Przesłanki i skutki 412
2. Obowiązek przyjęcia świadczenia 414
3. Ochrona dłużnika 414
§ 35. Zmiana dłużnika 414
I. Przejęcie długu 415
1. Pojęcie 415
2. Forma 417
3. Zgoda na przejęcie długu 418
4. Przedmiot umowy. Prawa uboczne 419
5. Zarzuty przysługujące przejemcy 419
II. Kumulatywne przystąpienie do długu 421
1. Umowa kumulatywnego przystąpienia do długu 421
2. Ustawowe kumulatywnie przystąpienie do długu 421
Rozdział X. Zbieg roszczeń 423
§ 36. Uregulowanie prawne zbiegu roszczeń 423
I. Uwagi ogólne 423
1. Pojęcie zbiegu przepisów, norm i roszczeń 423
2. Skutki zbiegu roszczeń 424
II. Rozwiązania szczególne 425
1. Bezpodstawne wzbogacenie 425
2. Delikty 426
3. Szkoda wyrządzona przez produkt niebezpieczny 427
4. Naruszenia dóbr osobistych 428
Indeks rzeczowy 429
Wykaz skrótów XXI
Wykaz literatury XXV
Rozdział I. Wiadomości wstępne 1
§ 1. Źródła i miejsce prawa zobowiązań w polskim systemie prawnym 1
I. Miejsce i funkcja prawa zobowiązań w systemie prawnym 1
1. Dział prawa cywilnego 1
2. Inne działy 2
II. Źródła prawa zobowiązań 2
1. Prawo stanowione 2
2. Prawo zwyczajowe i zwyczaj 5
3. Prawo intertemporalne 6
III. Struktura prawa zobowiązań
1. Część ogólna i szczegółowa 7
2. Zróżnicowania podmiotowe 8
IV. Podstawowa literatura do prawa zobowiązań 9
1. Przed kodyfikacją 9
2. Przed reformą Kodeksu 9
3. Po reformie Kodeksu 10
§ 2. Zobowiązanie 10
I. Pojęcie 10
1. Elementy 10
2. Stosunek prawny typu względnego 11
3. Treść 12
4. Dług 15
5. Rozszerzona skuteczność 16
6. Jedność stosunku zobowiązaniowego 18
II. Dług i odpowiedzialność 19
1. Pojęcie 19
2. Odpowiedzialność osobista 20
3. Zobowiązania niezupełne 21
4. Ograniczona odpowiedzialność osobista 22
5. Odpowiedzialność rzeczowa 23
III. Powstanie stosunku zobowiązaniowego 24
1. Uwagi wstępne 24
2. Czynności prawne 24
3. Akty administracyjne 25
4. Konstytutywne orzeczenia sądów 27
5. Inne zdarzenia 27
§ 3. Ochrona wierzyciela w razie niewypłacalności dłużnika 28
I. Uwagi ogólne 29
II. Przesłanki ochrony 29
1. Chroniona wierzytelność 29
2. Czynność prawna dłużnika 31
3. Pokrzywdzenie wierzyciela 32
4. Korzyść osoby trzeciej 33
III. Zaskarżenie czynności i jego skutki 35
1. Zaskarżenie czynności 35
2. Orzeczenie względnej bezskuteczności 36
IV. Zbliżone instytucje 39
Rozdział II. Świadczenie 40
§ 4. Uwagi ogólne 40
I. Pojęcie 40
1. Przedmiot a treść świadczenia 40
2. Kwalifikacja prawna świadczenia 41
II. Uwagi ogólne o treści świadczenia 42
1. Działanie i zaniechanie 42
2. Sposób ustalenia świadczenia 42
3. Możliwość wykonania świadczenia 43
4. Świadczenia w zobowiązaniach rezultatu i w zobowiązaniach starannego działania 44
§ 5. Rodzaje świadczeń 45
I. Świadczenia w zobowiązaniu przemiennym oraz z upoważnieniem przemiennym 45
1. Zobowiązanie przemienne 45
2. Upoważnienie przemienne 47
II. Wielość świadczeń oraz świadczenia uboczne 48
1. Łączenie świadczeń 48
2. Świadczenia uboczne 48
III. Świadczenia jednorazowe, okresowe i ciągłe 49
1. Świadczenia jednorazowe 49
2. Świadczenia okresowe 49
3. Świadczenia ciągłe 50
IV. Świadczenia podzielne i niepodzielne 52
V. Świadczenia oznaczone co do tożsamości i oznaczone co do gatunku 53
VI. Zwrot nakładów i wydatków 54
§ 6. Świadczenia pieniężne i odsetki 55
I. Pieniądz 56
1. Pojęcie 56
2. Funkcje 56
3. System pieniężny 56
II. Pojęcie i sposób spełnienia świadczenia pieniężnego 58
1. Pojęcie 58
2. Walutowość 59
3. Zapłata gotówką 61
4. Zapłata bezgotówkowa 61
5. Elektroniczna postać zapłaty 63
III. Nominalizm 64
1. Pojęcie 64
2. Zobowiązania ze świadczeniem pieniężnym 65
IV. Waloryzacja. Zagadnienia ogólne 65
1. Pojęcie i funkcja 65
2. Zakres zastosowania 66
V. Waloryzacja umowna 68
1. Pojęcie 68
2. Miernik wartości 68
VI. Waloryzacja sądowa 69
1. Pojęcie 69
2. Przesłanki 69
3. Zakres kompetencji sądu 72
VII. Odsetki 74
1. Pojęcie i funkcja 74
2. Źródła obowiązku świadczenia odsetek 75
3. Wysokość odsetek 77
4. Zakaz anatocyzmu 79
5. Terminy płatności 80
6. Przedawnienie 80
§ 7. Naprawienie szkody 82
I. Odpowiedzialność odszkodowawcza i jej przesłanki 84
II. Zasady i rodzaje odpowiedzialności 85
1. Zasady odpowiedzialności 85
2. Rodzaje odpowiedzialności 87
III. Związek przyczynowy 89
1. Pojęcie 89
2. Cecha normalności 90
3. Wyjątki 93
IV. Szkoda 94
1. Pojęcie 94
2. Rodzaje szkody majątkowej 96
3. Zaliczenie uzyskanych korzyści 98
4. Ujemny interes umowny 99
5. Ciężar dowodu 101
V. Świadczenie zmierzające do naprawienia szkody 101
1. Funkcje odszkodowania 101
2. Przyczynienie się poszkodowanego 102
3. Inne ograniczenia obowiązku naprawienia szkody 105
4. Sposób naprawienia szkody 105
5. Sposób ustalenia wysokości odszkodowania 107
Rozdział III. Wielość wierzycieli lub dłużników 110
§ 8. Zobowiązania solidarne 110
I. Solidarność dłużników (bierna) 111
1. Pojęcie 111
2. Źródła 111
3. Pozycja prawna dłużników wobec wierzyciela 112
4. Roszczenia regresowe 114
II. Solidarność wierzycieli (czynna) 115
1. Pojęcie i funkcja 115
2. Reżim prawny 115
III. Struktura prawna zobowiązań solidarnych 116
IV. Solidarność niewłaściwa 117
§ 9. Zobowiązania niepodzielne i podzielne 118
I. Zobowiązania niepodzielne 118
1. Pojęcie 118
2. Wielość dłużników 118
3. Wielość wierzycieli 119
II. Zobowiązania podzielne 119
Rozdział IV. Umowy zobowiązaniowe 121
§ 10. Uwagi ogólne o umowach zobowiązaniowych 121
I. Uwagi wstępne 121
1. Pojęcie 121
2. Regulacja prawna 122
3. Transformacja koncepcji umowy 122
4. Umowy adhezyjne 123
II. Umowy wzajemne 124
1. Umowy jednostronnie i dwustronnie zobowiązujące 124
2. Pojęcie umowy wzajemnej 124
3. Zakres zastosowania 126
4. Konsekwencje 128
III. Umowy realne 128
IV. Umowy kauzalne i abstrakcyjne 129
V. Umowy losowe 130
§11. Treść umów zobowiązaniowych 130
I. Swoboda umów 131
1. Pojęcie 131
2. Zakres swobody umów 132
3. Granice wyznaczone przez ustawę 134
4. Granice wyznaczone przez zasady współżycia społecznego 135
5. Granice wyznaczone przez naturę zobowiązania 136
6. Skutki przekroczenia granic 138
II. Pierwotna niemożliwość świadczenia 139
III. Wyzysk 140
1. Przesłanki 140
2. Skutki prawne 140
3. Kwalifikacja prawna 141
IV. Ograniczenia dotyczące przewłaszczenia na zabezpieczenie 141
§ 12. Zagadnienia szczególne związane z przygotowaniem i zawarciem umowy 143
I. Wprowadzenie 144
II. Culpa in contrahendo 144
III. Umowa przedwstępna 146
1. Pojęcie i cel 146
2. Przesłanka ważności 149
3. Termin zawarcia umowy przyrzeczonej 150
4. Skutki niezawarcia umowy przyrzeczonej 151
5. Przedawnienie 152
IV. Ograniczenia swobody zawierania umów 153
1. Uwagi wstępne 153
2. Ograniczenia doboru kontrahenta 154
3. Obowiązek kontraktowania 154
4. Zezwolenia administracyjne 156
5. Tryb zawierania umowy 156
§ 13. Wzorce umów 157
I. Uwagi wstępne 157
1. Geneza i funkcja społeczna 157
2. Reakcja prawna 158
II. Pojęcie i charakter prawny wzorca umowy 159
1. Wzorzec umowy 159
2. Charakter prawny wzorca 160
III. Informacja o wzorcu przesłanką mocy wiążącej wzorca 163
1. Uwagi wstępne 163
2. Doręczenie wzorca 163
3. Inne sposoby informowania o wzorcu 164
4. Przejrzystość (transparentność) wzorca 164
IV. Wzorzec a umowa 166
1. Pierwszeństwo umowy 166
2. Wydanie wzorca w czasie trwania stosunku prawnego o charakterze ciągłym 166
3. Konflikt wzorców 167
§ 14. Umowy konsumenckie 167
I. Uwagi ogólne 169
1. Pojęcie 169
2. Zasady 170
3. Regulacja prawna 170
II. Niedozwolone postanowienia umowne 171
1. Uwagi ogólne 171
2. Zakres stosowania 171
3. Ciężar dowodu indywidualnego uzgodnienia 173
4. Przesłanki uznania klauzuli za niedozwoloną 174
5. Katalog klauzul z art. 385 [z indeksem] 3 KC 175
6. Skutki uznania klauzuli za niedozwoloną 176
7. Kontrola treści konkretnego stosunku prawnego 177
8. Kontrola abstrakcyjna 177
III. Reżim prawny określony ustawą o ochronie praw konsumenta 180
IV. Ogólne obowiązki przedsiębiorcy w umowach zawieranych z konsumentem 182
V. Ochrona konsumenta w umowach zawieranych poza lokalem
przedsiębiorstwa oraz w umowach zawieranych na odległość 184
1. Zakres zastosowania ustawy 184
2. Obowiązek informacyjny w umowach zawieranych poza lokalem przedsiębiorstwa oraz w umowach zawieranych na odległość 185
3. Prawo odstąpienia od umowy 188
4. Umowy dotyczące usług finansowych zawierane na odległość 193
§ 15. Umowy odnoszące się do osób trzecich 195
1. Umowa o świadczenie na rzecz osoby trzeciej 196
1. Pojęcie 196
2. Skutki 198
3. Zastosowanie 199
II. Umowa o świadczenie przez osobę trzecią 199
1. Pojęcie 199
2. Odpowiedzialność gwaranta 201
3. Zastosowanie 201
III. Umowa o zwolnienie dłużnika przez osobę trzecią od obowiązku świadczenia 202
Rozdział V. Czyny niedozwolone 205
§ 16. Uwagi wprowadzające 205
I. Pojęcie 205
II. Systematyka 207
III. Funkcja 207
§ 17. Odpowiedzialność za własne czyny 208
I. Uwagi ogólne 209
II. Bezprawność 210
1. Pojęcie 210
2. Wyłączenia 211
III. Wina 213
1. Pojęcie 213
2. Kwalifikacje psychiczne 214
3. Rodzaje i mierniki winy 216
IV. Współsprawstwo i współodpowiedzialność 217
1. Podżeganie i pomocnictwo 218
2. Skorzystanie ze szkody 218
V. Ciężar dowodu 219
1. Reguła ogólna 219
2. Wina anonimowa 219
§ 18. Odpowiedzialność za cudze czyny 220
I. Odpowiedzialność osób zobowiązanych do nadzoru 221
1. Uwagi wprowadzające 221
2. Odpowiedzialność sprawującego nadzór 222
3. Odpowiedzialność sprawcy 224
II. Odpowiedzialność osób powierzających wykonanie czynności innej osobie 224
1. Uwagi wstępne 224
2. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez samodzielnego wykonawcę 224
3. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez podwładnego 226
§ 19. Odpowiedzialność organów władzy publicznej 228
I. Uwagi wprowadzające 229
II. Podmioty 230
1. Podmioty odpowiedzialne 230
2. Poszkodowany 232
III. Przesłanki odpowiedzialności 232
1. Czyn niedozwolony 232
2. Szkoda i związek przyczynowy 236
IV. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem albo niewydaniem aktu normatywnego, orzeczenia lub decyzji 237
1. Uwagi ogólne 237
2. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem aktu normatywnego 237
3. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wydaniem orzeczenia lub decyzji 240
4. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewydaniem orzeczenia lub decyzji 244
5. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną niewydaniem aktu normatywnego 246
V. Naprawienie szkody na zasadach słuszności 247
VI. Uregulowania odrębne 249
§ 20. Odpowiedzialność za zwierzęta i rzeczy 250
I. Odpowiedzialność za zwierzęta 251
1. Podmiot i przesłanki 251
2. Zasady odpowiedzialności 252
3. Samopomoc 253
II. Odpowiedzialność za wyrzucenie, spadnięcie lub wylanie przedmiotu 253
1. Podmiot i przesłanki 253
2. Zasada odpowiedzialności 254
III. Odpowiedzialność za zawalenie się budowli lub oderwanie się jej części 254
1. Podmiot i przesłanki 254
2. Zasada odpowiedzialności 255
§ 21. Odpowiedzialność związana z użyciem sil przyrody 256
1. Osoby ponoszące odpowiedzialność na zasadzie ryzyka 257
1. Uwagi wstępne 257
2. Prowadzący przedsiębiorstwo 258
3. Posiadacz mechanicznego środka komunikacji 259
II. Przesłanki odpowiedzialności 260
1. Prowadzącego przedsiębiorstwo 260
2. Posiadacza mechanicznego środka komunikacji 261
3. Uchylenie zasady ryzyka 263
III. Okoliczności egzoneracyjne 264
1. Uwagi wstępne 264
2. Siła wyższa 264
3. Wina poszkodowanego 265
4. Wina osoby trzeciej 266
IV. Poszkodowany 266
1. Reguła ogólna 266
2. Regulacja szczególna 267
3. Ubezpieczenia komunikacyjne 268
§ 22. Zapobieganie szkodzie 269
I. Obowiązek zapobieżenia szkodzie 269
1. Uwagi wstępne 269
2. Przesłanki 269
3. Roszczenia 270
II. Odpowiedzialność za szkody poniesione w cudzym i we wspólnym interesie 270
§ 23. Reguły szczególne odnoszące się do naprawiania szkód z czynów niedozwolonych 271
1. Miarkowanie odszkodowania 273
II. Współodpowiedzialność kilku osób 274
1. Uwagi wstępne 274
2. Przesłanki współodpowiedzialności 274
3. Roszczenia regresowe 275
III. Szkoda na osobie 276
1. Uwagi wstępne 276
2. Majątkowa szkoda na osobie 278
IV. Krzywda 284
1. Uwagi ogólne 284
2. Ogólne roszczenie o zadośćuczynienie pieniężne 285
3. Relacje art. 445 do art. 448 KC 290
4. Zadośćuczynienie na podstawie art. 446 § 4 oraz art. 4462 KC.. 293
5. Dziedziczenie i zbywanie roszczeń 296
6. Regulacje pozakodeksowe 297
V. Szkody związane z poczęciem i urodzeniem dziecka 297
1. Odpowiedzialność na podstawie art. 446' KC 297
2. Odpowiedzialność za szkody wyrządzone niechcianym urodzeniem 298
§ 24. Przedawnienie roszczeń z czynów niedozwolonych 300
I. Uwagi ogólne 300
II. Szczególny reżim przedawnienia 300
§ 25. Odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny.. 304
I. Uwagi ogólne 305
1. Rozwój szczególnej regulacji prawnej 305
2. Usytuowanie przepisów 305
3. Relacje do innych uregulowań 306
II. Produkt niebezpieczny 306
1. Uwagi wstępne 306
2. Produkt 307
3. Produkt niebezpieczny 307
III. Podmioty 308
1. Podmiot odpowiedzialny 308
2. Podmiot uprawniony 309
IV. Przesłanki odpowiedzialności i przedawnienie roszczeń 310
1. Zasada odpowiedzialności 310
2. Szkoda i związek przyczynowy 311
3. Przedawnienie roszczenia odszkodowawczego 311
4. Zbieg odpowiedzialności 311
V. Semiimperatywny charakter norm ochronnych 312
Rozdział VI. Bezpodstawne wzbogacenie 313
§ 26. Istotne cechy i przesłanki 313
I. Uwagi ogólne 313
1. Pojęcie i funkcja bezpodstawnego wzbogacenia 313
2. Regulacja nienależnego świadczenia 314
II. Przesłanki 314
1. Wzbogacenie 314
2. Zubożenie 315
3. Związek między wzbogaceniem a zubożeniem 315
4. Bezpodstawność wzbogacenia 316
III. Nienależne świadczenie 316
1. Brak zobowiązania 317
2. Odpadnięcie podstawy prawnej 317
3. Nieosiągnięcie celu świadczenia 318
4. Nieważność czynności prawnej 318
§ 27. Roszczenie o wydanie wzbogacenia 319
I. Zasady ogólne 319
1. Przedmiot 319
2. Podmioty zobowiązane 321
3. Przedawnienie 321
II. Wzbogacenie niepodlegające zwrotowi 322
1. Świadomość braku zobowiązania 322
2. Zgodność świadczenia z zasadami współżycia społecznego 323
3. Zadośćuczynienie przedawnionemu roszczeniu oraz roszczeniu z gier i zakładów 323
4. Spełnienie niewymagalnego świadczenia 324
III. Przepadek świadczenia 324
1. Uwagi wstępne 324
2. Czyn zabroniony 325
3. Cel niegodziwy 325
4. Skutki 326
Rozdział VII. Wykonanie zobowiązań i skutki ich niewykonania 328
§ 28. Wykonanie zobowiązań 328
I. Zasady ogólne 330
II. Zmiana stosunków (clausula rebus sic stantibus) 334
1. Wprowadzenie 334
2. Zakres zastosowania 335
3. Przesłanki 336
4. Decyzje sądu 338
5. Zbieg przepisów 339
6. Umowne klauzule adaptacyjne 340
III. Podmioty wykonania zobowiązania 340
1. Osoby wykonujące 340
2. Osoby przyjmujące 341
IV. Przedmiot wykonania zobowiązania 342
1. Rzeczy oznaczone co do gatunku 342
2. Część świadczenia 342
3. Kilka świadczeń (zarachowanie zapłaty) 342
V. Miejsce spełnienia świadczenia 344
VI. Termin spełnienia świadczenia 345
1. Oznaczenie 345
2. Wymagalność 347
VII. Wykonanie świadczeń wzajemnych 348
1. Jednoczesność świadczeń 348
2. Świadczenie wcześniejsze 348
VIII. Dowody spełnienia świadczenia 350
§ 29. Skutki niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania 351
1. Ogólne reguły określające odpowiedzialność dłużnika 352
1. Wprowadzenie 352
2. Odpowiedzialność odszkodowawcza 353
3. Wina 354
4. Odpowiedzialność za inne osoby 357
5. Ciężar dowodu 358
II. Niemożliwość świadczenia 360
1. Pojęcie niemożliwości świadczenia 360
2. Skutki niemożliwości świadczenia - wprowadzenie 362
3. Niemożliwość nieobjęta odpowiedzialnością dłużnika 363
4. Niemożliwość objęta odpowiedzialnością dłużnika 365
III. Opóźnienie i zwłoka dłużnika 366
1. Wprowadzenie 366
2. Następstwa zwykłego opóźnienia 367
3. Następstwa zwłoki 367
4. Następstwa zwłoki w umowach wzajemnych 369
IV. Odmowa spełnienia świadczenia przez dłużnika 372
V. Prawo zatrzymania 373
VI. Zwłoka wierzyciela 374
1. Wprowadzenie 374
2. Przesłanki 374
3. Skutki 375
§ 30. Dodatkowe zastrzeżenia umowne 376
I. Uwagi wstępne 377
II. Zadatek 377
1. Pojęcie 377
2. Skutki 379
III. Umowne prawo odstąpienia 380
1. Pojęcie 380
2. Skutki 381
IV. Odstępne 381
V. Kara umowna 382
1. Pojęcie i funkcja 382
2. Ochrona dłużnika 383
3. Kara ustawowa 386
Rozdział VIII. Wygaśnięcie zobowiązania 387
§ 31. Wygaśnięcie zobowiązania związane z zaspokojeniem wierzyciela 387
I. Uwagi wstępne 387
II. Świadczenie w miejsce wykonania 388
III. Odnowienie 389
1. Pojęcie 389
2. Związek nowego z dawnym zobowiązaniem 389
3. Skutki 390
IV. Potrącenie 390
1. Pojęcie 390
2. Przesłanki 391
3. Skutki 393
4. Wyłączenia 394
5. Potrącenie umowne 395
V. Złożenie do depozytu sądowego 397
1. Tryb 397
2. Skutki 397
§ 32. Wygaśnięcie zobowiązania bez zaspokojenia wierzyciela 399
I. Uwagi ogólne 400
II. Zwolnienie z długu 400
III. Rozwiązanie umowy 401
Rozdział IX. Zmiana wierzyciela lub dłużnika 404
§ 33. Uwagi wstępne 404
§ 34. Zmiana wierzyciela 405
I. Przelew wierzytelności 406
1. Pojęcie 406
2. Dopuszczalność 407
3. Skutek wobec wierzyciela 409
4. Skutek wobec dłużnika 410
II. Wstąpienie osoby trzeciej w prawa zaspokojonego wierzyciela 412
1. Przesłanki i skutki 412
2. Obowiązek przyjęcia świadczenia 414
3. Ochrona dłużnika 414
§ 35. Zmiana dłużnika 414
I. Przejęcie długu 415
1. Pojęcie 415
2. Forma 417
3. Zgoda na przejęcie długu 418
4. Przedmiot umowy. Prawa uboczne 419
5. Zarzuty przysługujące przejemcy 419
II. Kumulatywne przystąpienie do długu 421
1. Umowa kumulatywnego przystąpienia do długu 421
2. Ustawowe kumulatywnie przystąpienie do długu 421
Rozdział X. Zbieg roszczeń 423
§ 36. Uregulowanie prawne zbiegu roszczeń 423
I. Uwagi ogólne 423
1. Pojęcie zbiegu przepisów, norm i roszczeń 423
2. Skutki zbiegu roszczeń 424
II. Rozwiązania szczególne 425
1. Bezpodstawne wzbogacenie 425
2. Delikty 426
3. Szkoda wyrządzona przez produkt niebezpieczny 427
4. Naruszenia dóbr osobistych 428
Indeks rzeczowy 429